W zdecydowanej większości motocykli poruszających się po polskich drogach kierunkowskazy są obowiązkowym wyposażeniem. Nie można ich legalnie zdemontować tylko dlatego, że właścicielowi bardziej podoba się minimalistyczny tył albo „torowy” wygląd maszyny. Jeżeli motocykl został fabrycznie homologowany z kierunkowskazami, muszą one pozostać zamontowane, działać prawidłowo i być widoczne dla innych kierowców.
Wyjątek dotyczy przede wszystkim niektórych starszych motocykli, które zgodnie z wymaganiami obowiązującymi w momencie ich pierwszej rejestracji nie musiały mieć elektrycznych kierunkowskazów. W takim przypadku zamiar skrętu lub zmiany pasa należy sygnalizować ręką. Nie jest to jednak furtka pozwalająca odkręcić lampy ze współczesnego motocykla.
Kiedy motocykl musi mieć kierunkowskazy?
Najprostsza zasada brzmi: motocykl powinien odpowiadać warunkom technicznym i homologacji właściwym dla danego pojazdu. Jeśli producent przewidział dwa kierunkowskazy z przodu i dwa z tyłu, właściciel nie może usunąć ich w ramach przeróbki stylistycznej.
Dotyczy to praktycznie wszystkich współczesnych motocykli drogowych, między innymi:
- motocykli turystycznych i sportowo-turystycznych,
- nakedów i motocykli sportowych,
- skuterów zaliczanych do kategorii motocykli,
- motocykli enduro posiadających homologację drogową,
- maszyn przerabianych na café racery, bobbery lub scramblery,
- motocykli sprowadzonych z innego kraju Unii Europejskiej.
Europejskie wymagania homologacyjne określają kierunkowskaz jako lampę informującą innych użytkowników drogi o zamiarze zmiany kierunku jazdy. W typowym motocyklu stosuje się dwie lampy z przodu i dwie z tyłu, świecące światłem bursztynowym, określanym w polskich przepisach jako żółte samochodowe.
Istotny wyjątek stanowią pojazdy, które legalnie nie były wyposażone w kierunkowskazy. Najczęściej chodzi o motocykle zabytkowe lub bardzo stare konstrukcje zachowane w oryginalnym stanie. W ich przypadku decydują między innymi:
- data pierwszej rejestracji,
- rok produkcji,
- pierwotna homologacja,
- fabryczna specyfikacja konkretnego modelu,
- dokumentacja przedstawiona podczas badania technicznego.
Sam wiek motocykla nie wystarcza. Stara Yamaha, Honda albo BMW, która fabrycznie miała kierunkowskazy, nie staje się zwolniona z tego obowiązku tylko dlatego, że ma 30 lub 40 lat. Usunięcie fabrycznych lamp nadal oznacza zmianę niezgodną ze stanem technicznym pojazdu.
Przy motocyklu zabytkowym lub nietypowym imporcie najlepiej zacząć od sprawdzenia dokumentacji modelu. Pomocne bywają instrukcja obsługi, katalog części, świadectwo homologacji, karta pojazdu oraz dokumentacja rzeczoznawcy. Diagnosta nie powinien opierać oceny wyłącznie na zapewnieniu właściciela, że „ten model tak kiedyś wychodził”.
Jakie wymagania muszą spełniać motocyklowe kierunkowskazy?
Samo zamontowanie czterech pomarańczowych lampek nie załatwia sprawy. Kierunkowskazy muszą mieć odpowiednie parametry, rozmieszczenie i sposób działania.
Najważniejsza jest homologacja lampy. Na kloszu albo obudowie powinno znajdować się oznaczenie homologacyjne, najczęściej litera „E” w okręgu lub „e” w prostokącie wraz z numerem kraju, który zatwierdził dany element. Przykładowo:
- E1 oznacza homologację wydaną w Niemczech,
- E4 – w Holandii,
- E8 – w Czechach,
- E20 – w Polsce.
Sama litera „E” nie zawsze rozstrzyga sprawę. Oznaczenie musi dotyczyć funkcji kierunkowskazu, a nie wyłącznie innego zastosowania lampy. Tanie lampki kupione na platformie aukcyjnej mogą mieć nadruk przypominający homologację, ale bez rzeczywistego dopuszczenia do ruchu. To częsty problem przy małych kierunkowskazach LED.
Lampy powinny:
- świecić barwą żółtą samochodową,
- być zamontowane symetrycznie,
- pozostawać dobrze widoczne z przodu lub z tyłu,
- działać po obu stronach z prawidłową częstotliwością,
- nie gasnąć ani nie przygasać podczas pracy silnika,
- nie być zasłonięte przez tablicę, kufer, sakwy lub elementy owiewki,
- działać w jednej fazie po tej samej stronie motocykla.
Polskie wymagania techniczne przewidują dla motocykli szczególne zasady rozmieszczenia świateł. W praktyce przednich kierunkowskazów nie należy montować tuż obok siebie ani chować ich głęboko pod owiewką. Tylne lampy muszą być rozstawione tak, aby jadący z tyłu kierowca nie miał wątpliwości, w którą stronę motocykl zamierza skręcić.
Najwięcej problemów sprawiają przeróbki tylnej części motocykla. Krótki uchwyt tablicy często powoduje, że:
- kierunkowskazy znajdują się zbyt blisko siebie,
- lampę zasłania tablica rejestracyjna,
- przewody są narażone na wodę i zerwanie,
- po założeniu sakw kierunkowskazy przestają być widoczne,
- światła znajdują się bardzo blisko gorącego tłumika.
Przy montażu lamp LED trzeba również sprawdzić tempo migania. Fabryczny przerywacz przystosowany do żarówek może po zmianie na LED-y powodować bardzo szybkie błyskanie. Zwykle rozwiązuje się to przez zastosowanie przerywacza elektronicznego albo odpowiednich rezystorów. Przerywacz jest lepszym rozwiązaniem: mniej się grzeje i nie powoduje sztucznego zwiększania poboru energii.
Orientacyjne koszty nie są wysokie, ale najtańsze elementy często okazują się pozorną oszczędnością:
- para prostych kierunkowskazów LED z homologacją: około 80–200 zł,
- zestaw czterech lepszej jakości lamp: około 250–700 zł,
- markowe, bardzo małe kierunkowskazy, np. Kellermann: około 250–600 zł za sztukę,
- przerywacz LED: około 40–150 zł,
- adaptery montażowe i przejściówki przewodów: około 30–120 zł,
- montaż w warsztacie: zazwyczaj 100–300 zł.
Najpierw należy dobrać lampy z odpowiednią homologacją i wymiarami. Dopiero później warto kupować uchwyty i przejściówki. Odwrotna kolejność często kończy się wierceniem owiewek albo montażem lamp w miejscu, z którego są słabo widoczne.
Co grozi za brak lub niesprawne kierunkowskazy?
Motocykl bez wymaganych kierunkowskazów jest niesprawny technicznie. To nie jest wyłącznie drobny brak estetyczny. Kierowca jadący z tyłu może nie zauważyć zamiaru skrętu, zwłaszcza nocą, podczas deszczu albo w gęstym ruchu.
Podczas badania technicznego diagnosta sprawdza między innymi:
- obecność wymaganych lamp,
- ich działanie,
- barwę światła,
- stan kloszy,
- sposób zamocowania,
- widoczność,
- działanie kontrolki kierunkowskazów.
Brak lampy, niesprawność kierunkowskazów albo ich nieprawidłowe zamontowanie może spowodować negatywny wynik badania technicznego. Po naprawie trzeba ponownie pojawić się na stacji kontroli pojazdów. Jeżeli wykonywane jest badanie poprawkowe dotyczące wskazanej usterki, opłata jest niższa niż koszt pełnego badania, pod warunkiem zachowania ustawowego terminu na powrót do tej samej stacji.
Problem może pojawić się również podczas kontroli drogowej. Policjant ma prawo zakwestionować stan techniczny motocykla, a w poważniejszym przypadku zatrzymać elektronicznie dowód rejestracyjny i zakazać dalszej jazdy. Sposób zakończenia kontroli zależy od skali usterki. Inaczej zostanie oceniona przepalona żarówka wykryta w dzień, a inaczej jazda nocą motocyklem, z którego celowo usunięto cały komplet kierunkowskazów.
Po zatrzymaniu dowodu rejestracyjnego zazwyczaj trzeba:
- usunąć usterkę,
- wykonać odpowiednie badanie techniczne,
- uzyskać pozytywny wynik,
- doprowadzić do wprowadzenia informacji o ustaniu przyczyny zatrzymania dokumentu.
Przepisy pozwalają zatrzymać dowód pojazdu, którego stan techniczny zagraża bezpieczeństwu albo narusza wymagania ochrony środowiska. Zwrot dokumentu może nastąpić po potwierdzeniu usunięcia usterki przez uprawnioną stację kontroli pojazdów.
Nie należy także zakładać, że sygnalizowanie ręką automatycznie zastąpi uszkodzony kierunkowskaz we współczesnym motocyklu. Przepis o wyciągnięciu ręki dotyczy pojazdu, który zgodnie z prawem nie jest wyposażony w kierunkowskazy. Nie legalizuje jazdy motocyklem z wymontowanymi lub niesprawnymi lampami.
Pierwszym działaniem przed rozpoczęciem sezonu powinno być sprawdzenie wszystkich czterech lamp przy pracującym silniku. Następnie trzeba obejrzeć je z odległości kilku metrów z przodu i z tyłu. Kierunkowskaz, który jest widoczny tylko wtedy, gdy patrzy się na niego idealnie na wprost, jest źle dobrany albo źle ustawiony.
Najczęstsze pytania o kierunkowskazy w motocyklu
Czy można jeździć motocyklem bez kierunkowskazów?
Tylko wtedy, gdy dany motocykl zgodnie z przepisami właściwymi dla jego konstrukcji i daty pierwszej rejestracji nie musi być w nie wyposażony. We współczesnym motocyklu fabryczne kierunkowskazy są wymagane.
Czy ręka może zastąpić uszkodzony kierunkowskaz?
Nie jako stałe rozwiązanie. Sygnalizowanie ręką przewidziano dla pojazdu legalnie niewyposażonego w kierunkowskazy, a nie dla motocykla z uszkodzoną instalacją.
Czy małe kierunkowskazy LED są legalne?
Tak, jeśli mają właściwą homologację, odpowiednią jasność, barwę i rozmieszczenie. Sam niewielki rozmiar nie jest zabroniony.
Czy kierunkowskazy mogą być zintegrowane z lampą tylną?
Tak, ale tylko wtedy, gdy cały zespół lamp ma odpowiednią homologację, a funkcje są wyraźnie widoczne i prawidłowo rozmieszczone. Uniwersalne lampy z aukcji często nie spełniają tych warunków.
Czy można zamontować kierunkowskazy sekwencyjne?
Można stosować homologowane lampy sekwencyjne przeznaczone do danego rodzaju pojazdu. Nie wystarczy sam efekt płynącego światła dodany przez niehomologowany moduł.
Czy kierunkowskazy muszą działać przy wyłączonym silniku?
W motocyklu posiadającym akumulator zazwyczaj działają po włączeniu zapłonu. Najważniejsze jest prawidłowe działanie instalacji w normalnych warunkach użytkowania przewidzianych przez producenta.
Czy brak jednej lampy oznacza negatywny wynik przeglądu?
Jeżeli dana lampa jest wymagana, diagnosta może uznać ją za usterkę powodującą negatywny wynik badania. Przy urwanym albo całkowicie niesprawnym kierunkowskazie nie ma sensu liczyć na uznaniowość diagnosty.
Czy motocykl zabytkowy musi mieć kierunkowskazy?
Nie zawsze. Decyduje oryginalna konstrukcja, data produkcji, pierwsza rejestracja oraz wymagania obowiązujące dla konkretnego pojazdu. Przed demontażem trzeba sprawdzić dokumentację, a nie opierać się wyłącznie na wieku maszyny.
Co sprawdzić przed zakupem używanego motocykla?
Najpierw homologację lamp, ich rozstaw, tempo migania i jakość instalacji. Niechlujnie zamontowane kierunkowskazy często są sygnałem, że właściciel podobnie traktował pozostałe modyfikacje elektryczne.
